Levens sparen

Ontdekken is ervaren, beleven. Het is per definitie subjectief. Ontdekken is veranderingen voelen en reageren op impulsen. Ontdekken is je zintuigen helemaal benutten. Ontdekken is liefhebben, verlaten en verlaten worden. Ontdekken is een straat inlopen omdat er een rood papiertje in een plas ligt dat je op wilt pakken om te zien wat er op staat. Ontdekken is niet stellig weten, maar openstaan.

Amerika werd niet ontdekt door Columbus. Het lag er al, er woonden nota bene mensen. Het was het perspectief van Columbus dat hem tot ontdekkingsreiziger maakte. Hij ontdekte niet eens wat hij dacht te vinden, maar zijn reis veranderde wél een wereldbeeld. Dat is het mooie van ontdekken, ieder plein wacht erop om ontdekt te worden, door mij, door jou en door hen. Elke dag weer en opnieuw. Ontdekken is beseffen dat de wereld anders leek toen je vijf was, dat je andere dingen zag toen je twintig was en dat je perspectief blijft veranderen. Hoe je iets ontdekt en met welke intensiteit, hangt af van wie je bent, op welk moment je daar bent, hoe je je voelt. Wat je ontdekt, óf je ontdekt, hangt af van je vooroordelen, emoties, kennis, van alles wat jou gemaakt heeft en van toevalligheden.


Ontdekken, of ontdekt worden kan ook wrang zijn en desastreus. In het Jüdisches Museum in Berlijn hangt een briefje van een anonieme afzender. Het dateert van 7 augustus 1943 en is gericht aan de Gestapo.

‘Möchte Ihnen eine wichtige Mitteillung machen, wegen einer Jüdin. Ich habe nämlich seit einiger Zeit bemerkt, das sich eine Jüdische heimlich bei leute hier im Hause verstekt und ohne Stern geht.
Es ist die Jüdin Blumenfeld, die sich bei der Frau Reichert Berlin W. Passauerstrasse 38 vorn 3 Treppen heimlich verstekt.
So was muss doch sofort unterbunden werden, schicken Sie mal gleich früh so um 7 Uhr einen Beamten und lassen dieses Weib abholen.
Diese Jüdin war früher wie sie hier im Hause wohnte immer frech und hochnäsig. Sie müssen aber schnell machen sonst verschwindet sie vielleicht wo anders hin.’

Verraad op de laagst denkbare wijze, anoniem en door haat gedreven. Deze briefjes worden nog steeds geschreven. Dat maakt de ontdekking van dit verraad zo confronterend. Zoals alles heeft ontdekken meerdere gezichten. Maar hoe je het ook wendt of keert, ontdekken komt altijd vanuit het buikgevoel van de ontdekker.

Dat buikgevoel kunnen we ontwikkelen door de juiste voorwaarden te creëren. Improviseren op basis van je gevoel, gebruik maken van eerdere ervaringen, de weg verkiezen boven het einddoel, open staan. Dat is uitdagend, daardoor ontstaan mogelijkheden en kansen. Ook de confrontatie met laaghartigheid, zoals het briefje aan de Gestapo, is een ontdekking waar we mee verder kunnen. Een heel persoonlijke ontdekking. De realisatie dat zoiets kleins, nog geen A-viertje, met een beetje inkt erop iemand het leven kan kosten, kan levens sparen.